Vaderlandsliefde boven vaderliefde
naar Livius, Ab Urbe Condita VIII, 7–8 · T. Manlius Torquatus en zijn zoon
① Voorkennis activeren
BO1_03.06 – situeren in tijd & ruimte
Context
Historische achtergrond
Tijdens de Tweede Samnitische Oorlog verbood consul T. Manlius Torquatus zijn soldaten strikt om buiten de gelederen te vechten. Zijn eigen zoon daagde desondanks een vijandelijke ruiter uit, overwon hem en bracht de buit triomfantelijk naar zijn vader. De consul stond voor een onontkoombare keuze: vaderliefde of staatsgezag.
⑤ Actieve verwerking
⑦ Scaffolding
BO1_03.05 – tekst begrijpen via lectuurmethode
BO1_03.04 – lectuurstrategieën
③ Voorbeelden & modelling
⑤ Actieve verwerking
BO1_03.05 – tekst begrijpen via lectuurmethode
BO1_03.03 – morfologie & syntaxis
‘Provocatus’,
inquit
filius,
‘proelio equestri,
haec spolia
capta
ex hoste caeso
tibi,
pater,
porto,
ut
omnes
me
vere
tuo sanguine
ortum esse
ferrent.’
Id
ubi
audivit
consul,
extemplo
filium aversatus
contionem
classico
advocari
iussit.
‘Quia
tu,
T. Manli,’
inquit,
‘neque
imperium consulare
neque maiestatem patriam
veritus es
et adversus edictum nostrum
extra ordinem
in hostem
pugnavisti
et disciplinam militarem,
qua stetit
ad hanc diem
Romana res,
solvisti,
me in eam necessitatem
coegisti,
ut aut
rei publicae
aut mei meorumque
obliviscerer
Triste exemplum,
sed
in posterum
salubre
iuventuti
erimus.
Me quidem
amor liberorum
et virtus tua
movent,
sed necesse est
aut tua morte
consulum
imperium sanciri
aut impunitate in perpetuum
abrogari.
Nec te quidem
recusare
censeo,
quin disciplinam militarem
culpa tua prolapsam
poena restituas.
I, lictor,
deliga ad palum!’
1‘Provocatus’, inquit filius, ‘proelio equestri, haec spolia capta ex hoste caeso tibi, pater,
2porto, ut omnes me vere tuo sanguine ortum esse ferrent.’
3Id ubi audivit consul, extemplo filium aversatus contionem classico advocari iussit.
4‘Quia tu, T. Manli,’ inquit, ‘neque imperium consulare neque maiestatem patriam
5veritus es et adversus edictum nostrum extra ordinem in hostem pugnavisti et
6disciplinam militarem, qua stetit ad hanc diem Romana res, solvisti, me in eam
7necessitatem coegisti, ut aut rei publicae aut mei meorumque obliviscerer
8Triste exemplum, sed in posterum salubre iuventuti erimus.
9Me quidem amor liberorum et virtus tua movent, sed necesse est aut tua morte consulum
10imperium sanciri aut impunitate in perpetuum abrogari.
11Nec te quidem recusare censeo, quin disciplinam militarem culpa tua prolapsam poena
12restituas. I, lictor, deliga ad palum!’
⑦ Scaffolding
⑪ Feedback die denken aanzet
BO1_03.03 – morfologie & syntaxis
Grammaticale noten
1Provocatus — ppp als verkorte concessieve bijzin: ‘hoewel uitgedaagd’. Stelt de daad voor als begrijpelijk maar desondanks in strijd met het bevel.
2ut … ferrent — finale bijzin na porto. Ferrent = impf. conj. (gelijktijdigheid vanuit het standpunt van de zoon).
3aversatus filium — deponens van aversor. De consul keert zijn zoon fysiek de rug toe: een krachtig gebaar vóór het vonnis.
4neque … neque — coördineert imperium consulare en maiestatem patriam als objecten van veritus es.
5qua stetit … Romana res — rel. bijzin; antecedent = disciplinam. De krijgstucht is voor Livius de pijler van Rome.
6necesse est … sanciri … abrogari — dubbele ACI: gezag bekrachtigen ÓF voor eeuwig afschaffen. Een onvermijdelijk dilemma.
7quin … restituas — quin-bijzin na negatief nec … censeo. Conj. praesentis: actuele verwachting.
8I, lictor, deliga ad palum — drie korte imperativen als climax. De consul richt zich tot zijn lictor, niet tot zijn zoon.
① Voorkennis activeren
⑧ Gespreide oefening
BO1_03.01 – basiswoordenschat
BO1_03.02 – woordenschatstrategieën
Tekst 4 · Ludus 7B
Woordenlijst
90 woorden op volgorde van voorkomen. basis = basiswoordenschat.